Cmentarz żydowski w Szczucinie

Historia miejsca

Cmentarz żydowski w Szczucinie znajduje się przy drodze prowadzącej w kierunku Tarnowa, na skraju kompleksu leśnego. Nekropolia zajmuje powierzchnię około 0,39 ha i służyła jako miejsce pochówku miejscowej społeczności żydowskiej. Jej powstanie wiąże się z pierwszą połową XIX wieku, choć dokładna data nie jest znana. Na terenie cmentarza zachowały się macewy, wśród których znajdują się nagrobki pochodzące z XIX i pierwszej połowy XX wieku. [1, 2]

Podczas II wojny światowej cmentarz uległ poważnym zniszczeniom. Nagrobki były masowo wywożone i wykorzystywane do utwardzania dróg oraz budowy umocnień. W styczniu 1940 roku na cmentarzu pochowano szczątki około 30 żydowskich mieszkańców Szczucina, zamordowanych przez niemieckich żołnierzy 12 września 1939 roku. Ich ciała zostały wcześniej ekshumowane z placu przykościelnego w Szczucinie. [2]

Po zakończeniu wojny podejmowano próby zabezpieczenia nekropolii. W 1946 roku wójt gminy Szczucin, Michał Fortuna, przedstawił projekt ogrodzenia cmentarza. Planowano, że prace zostaną przeprowadzone w ramach porozumienia ze Związkiem Żydowskim w Dąbrowie, w zamian za przekazanie gminie budynku dawnej łaźni żydowskiej. Ostatecznie ogrodzenie nie powstało, a budynek łaźni został przejęty przez gminę Szczucin. [2]

W 1985 roku sporządzono kartę ewidencyjną cmentarza, dokumentującą jego ówczesny stan. Odnotowano w niej zachowane nagrobki, w tym macewy o cechach charakterystycznych dla XIX wieku. Dokumentacja zawiera również plan sytuacyjny oraz fotografie przedstawiające poszczególne nagrobki i ogólny wygląd nekropolii. Wskazano w niej na postępujące zarastanie terenu, niszczenie cmentarza oraz rozkradanie nagrobków wykorzystywanych do lokalnych celów gospodarczych. [1]

Obecnie teren cmentarza jest uporządkowany, a zachowane nagrobki pozostają dobrze widoczne. Na wielu macewach można nadal odczytać hebrajskie inskrypcje i daty. Cmentarz nie jest ogrodzony i nie posiada tablicy informacyjnej. Zachowane nagrobki stanowią materialne świadectwo życia dawnych żydowskich mieszkańców Szczucina oraz przypominają o społeczności, która przez pokolenia współtworzyła historię miasta.

Źródła

[1] Karta ewidencyjna cmentarza żydowskiego w Szczucinie, nr 8325 Z, 1985 r., K. Myśliński

[2] Krzysztof Struziak, Szczucin i okolice. Zarys dziejów do 1948 roku, Szczucin 2009, s. 147–153.

Czy wiesz, że?

• Na cmentarzu zachowały się macewy pochodzące z XIX wieku.
• W styczniu 1940 roku pochowano tutaj szczątki około 30 Żydów zamordowanych 12 września 1939 roku w Szczucinie.
• Podczas II wojny światowej macewy wywożono z cmentarza i wykorzystywano do utwardzania dróg oraz budowy umocnień.
• W 1946 roku planowano ogrodzić cmentarz, jednak przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane.
• Na wielu zachowanych macewach do dziś można odczytać napisy i daty, które stanowią świadectwo historii pochowanych tutaj osób.